Karaciğer hücrelerinde oluşan kötü huylu tümörlerdir. Genellikle hepatosellüler karsinom olarak adlandırılır. Primer veya sekonder olabilir. Primer kanser, karaciğerin kendi hücrelerinden kaynaklanır. Sekonder kanser, diğer organlardan yayılan metastatik tümörlerdir. Karaciğer kanseri risk faktörleri arasında hepatit B, hepatit C ve siroz bulunur. Belirtiler karın ağrısı, kilo kaybı ve yorgunluk içerir. Erken tanı önemlidir. Tedavi cerrahi, kemoterapi veya radyoterapiyle yapılır.
Karaciğer Kanseri Belirtileri
Karaciğerin bulunduğu sağ üst karında ağrı hissedilebilir. Karında şişlik veya dolgunluk hissi oluşabilir. Hastalar genellikle iştahsızlık yaşar ve açıklanamayan kilo kaybı meydana gelir. Karaciğerin bilirubin işlemindeki yetersizliği nedeniyle cilt ve göz beyazında sararma oluşur. Günlük aktiviteleri zorlaştıracak düzeyde kronik yorgunluk yaşanabilir. Bilirubin düzeylerinin artışı nedeniyle idrar koyulaşabilir ve dışkı rengi açılabilir.
Ciltte genel bir kaşıntı, karaciğer fonksiyon bozukluğunun bir sonucu olabilir. Kanın pıhtılaşma sorunları nedeniyle kolay morarma ve kanama görülebilir. Karaciğerin büyümesi nedeniyle karında bir kitle hissedilebilir. Nedeni açıklanamayan ateş karaciğer kanseri belirtisi olabilir. Bu belirtiler sadece kanser ile sınırlı değildir ve başka hastalıklarla da ilişkili olabilir. Şüpheli durumlarda, erken tanı için bir doktora başvurmak çok önemlidir.
Karaciğer Kanseri Neden Olur?
Kronik HBV ve HCV enfeksiyonu, karaciğer hücrelerinde iltihaplanmaya neden olur. Bu süreç, karaciğer kanseri gelişim riskini artırır. Bu enfeksiyonlar dünya genelinde kanserin en yaygın nedenleri arasında yer alır. Siroz, karaciğerin hasar gördüğü ve skar dokusuyla kaplandığı bir durumdur. Alkol bağımlılığı, uzun süreli viral enfeksiyonlar ve karaciğer yağlanması gibi durumlar siroza neden olabilir. Siroz, kanserin gelişme olasılığını önemli ölçüde artırır. Aşırı ve uzun süreli alkol tüketimi, karaciğer hücrelerine zarar verir ve siroza yol açabilir. Alkol kaynaklı siroz, riski artırır. Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı, obezite ve diyabet gibi durumlarla ilişkilidir. Bu durum, karaciğer iltihabına ve siroza ilerleyerek kansere yol açabilir.
Aflatoksin, küflerin ürettiği toksik bir maddedir. Özellikle kötü depolanan tahıllar ve kuruyemişlerde bulunabilir. Uzun süreli aflatoksin maruziyeti, gelişim riskini artırır. Ailesinde bu durumun öyküsü olan bireylerde risk artabilir. Hemokromatoz gibi genetik hastalıklar, karaciğerde demir birikimine neden olur. Kansere yol açar. Arsenik ve vinil klorür gibi kimyasallara uzun süreli maruziyet, karaciğer hücrelerinde hasara yol açar. Sigara içmek, genel kanser riskini artırdığı gibi bu durumun riskini de yükseltir. HIV/AIDS gibi bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar, karaciğer kanseri gelişme riskini artırabilir. Diyabet, metabolik sendrom ve obezite gibi durumlar da gelişiminde etkili olabilir.
Karaciğer Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Kanserli bölge cerrahi olarak çıkarılır. Bu yöntem, kanserin karaciğerle sınırlı olduğu ve hasta karaciğerin sağlıklı kısmının yeterli olduğu durumlarda uygulanır. Eğer tümör rezeke edilemeyecek kadar büyük veya birden fazla odak varsa ve hasta nakil kriterlerine uygunsa, nakil yapılır. Bu yöntem, genellikle erken evre karaciğer kanseri hastalarında kullanılır. Kanser hücrelerini yok etmek için yüksek frekanslı elektrik akımları kullanılır. Küçük tümörlerde etkili bir yöntemdir. Tümör, düşük sıcaklıklar kullanılarak dondurulur ve yok edilir. Kemoterapi ilaçları, doğrudan tümöre giden damar içine enjekte edilir. Ardından damar tıkatılarak ilaçların tümörde daha uzun süre kalması sağlanır. Kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini yavaşlatmak için ilaç tedavisi uygulanır.
Kemoterapi genellikle lokal yöntemlerle birleştirilir. Hedefe yönelik tedavilerde, kanser hücrelerinin büyümesini engelleyen özel ilaçlar kullanılır. Örneğin, sorafenib gibi ilaçlar ilerlemiş karaciğer kanseri hastalarında etkili olur. İmmünoterapi, bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserle savaşmayı hedefleyen tedavidir. Örneğin, PD-1 inhibitörleri son yıllarda tedavide umut vaat etmektedir. Karaciğere odaklanan yüksek enerjili ışınlar ile tümör hücreleri yok edilmeye çalışılır. Yeni teknolojiler sayesinde sağlıklı dokular korunarak daha etkili sonuçlar alınır. Hastalığın belirtilerini hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmak için ağrı yönetimi, beslenme desteği uygulanır. Tedavide erken tanı büyük önem taşır. Düzenli kontrol ve tarama testi, yüksek risk altındaki bireylerde kanserin erken tespitini kolaylaştırır. Tedavi süreci mutlaka multidisipliner bir ekip tarafından planlanmalıdır.
